dinsdag 29 april 2014

Wilde gans

Tuk

Ik wil jullie niet vermoeien met de lotgevallen tijdens mijn zoektocht naar het hoe en wat van ons eten, wie wil weten waar ons eten vandaan komt die moet zelf maar op de blaren zitten, nietwaar, maar hoe onaangenaam de waarheid soms is, uitgesproken is deze vaak beter te verteren. Waar dit allemaal over gaat? Over de ganzenjacht of liever: ganzenbestrijding. Ik beloof je: het begint mooi, wordt dan vervelend, maar uiteindelijk komt het allemaal weer goed. Geintje: het begint meteen al vervelend en het wordt niet beter, gelukkig is er eten aan het eind. Er ligt hier namelijk al een aantal dagen een gans in de koelkast, gevild en wel te wachten op bereiding. Saillant detail voor de trouwe volgers van Dexter: hij ligt op zijn rug strak in de plasticfolie gebonden. Het begon allemaal afgelopen zaterdag, ik was al een aantal keren in de leer gegaan bij een lokale jager. Hij leerde me wilde gans, eend en duif verwerken en nu was de tijd rijp om eens mee op pad te gaan. De ontheffing voor het doden van ganzen is op 1 april afgegeven. Even ter verduidelijking van het met talloze regeltjes omgeven afschieten van in het wild levende dieren: gejaagd wordt er alleen in de daarvoor aangewezen jachtperiodes op bepaalde soorten. Daar zit de gans niet bij. Deze mag alleen met vrijstelling, ontheffing of vergunning bij afschot worden gereguleerd zoals dat mooi heet, in daarvoor aangewezen gebieden door de faunabeheereenheden, waarin boeren, grondbezitters, natuurbeheerorganisaties en jagers zijn verenigd. In een straal van 10 kilometer rondom Schiphol mag er op de gans worden geschoten om zo de populatie in bedwang te houden. Uit veiligheidsoverwegingen. Mij is verteld dat de motoren van een vliegtuig een dermate hevige aanzuigkracht hebben dat ze een gans van 40 meter af naar binnen zuigen, met voor de inzittenden desastreuze gevolgen. Er is nogal wat discussie over het doden van ganzen, maar blijkbaar staat de veiligheid van de passagier niet ter discussie. Wij gingen al vroeg op pad, het was een prachtige ochtend, maar nogal mistig dus moesten we een tijdje wachten totdat deze was opgetrokken. Het gebied waarin mijn jager opereert is nogal groot en daarom verplaatsten we ons met een busje. Ganzen zijn slim en gaan op een dusdanige afstand zitten dat de jager er met hagel niet bijkomt, dus werd er met kogels geschoten. Je moet wel een verdomd goede schutter zijn, want ze zitten op minimaal 300 meter afstand en er kunnen wandelaars, fietsers of vissers in het riet zitten. Een jager jaagt daarom nooit alleen, hij heeft altijd meerdere paren ogen nodig om de omgeving in de gaten te houden. Ook heeft hij een hond en dat is nog wel het mooiste, om te zien hoe dit paar samenwerkt bij het ophalen van de gedode gans. Fluitje, commando’s en gebaren met de armen, soms leek de jager wel een hondenfluisteraar. Er was buit, de ganzenpopulatie weer met een aantal teruggebracht en ik keerde terug met ganzen in de achterklep en de volgende wijze les: wordt het ganzenvrouwtje eerst geschoten, dan vliegt het mannetje op om meteen weer te gaan zitten en ook te worden geschoten. Wordt het mannetje eerst geschoten, dan vliegt het vrouwtje weg, om nooit meer terug te keren. Eenmaal thuisgekomen zag de wereld er heel anders uit. Wat moest ik in hemelsnaam met al dat ganzenvlees? Ik heb mijn best gedaan, er ligt ganzenvlees in de vriezer en een hele gevilde gans in de koelkast, ik ga er maar het volgende van maken:

Gebraden gans met appel en room.


Vul een gans met in partjes gesneden appel, een teen knoflook, takjes rozemarijn en steranijs. Smeer de gans in met mosterd en bestrooi goed met peper en zout. Bak de gans rondom bruin in 50 gram boter. Leg in een braadslede en zet 10 minuten in een hete oven (225 graden), daarna nog 70 minuten op 180 graden. Draai de gans regelmatig en bedruip met eigen vocht. Zet de braadslede zonder gans op het vuur en bak in plakjes gesneden uitje in het braadvet, blus af met een bouillon of calvados en roer er echte room doorheen tot de gewenste dikte.

Eerder verschenen in www.flessenpostuitbergen.nl

donderdag 27 maart 2014

Er is weer Oosterscheldekreeft


Seizoen 2013

Op donderdag 27 maart wordt het Oosterscheldekreeftseizoen weer op feestelijke wijze geopend en is uw trouwe verslaggever daar weer bij aanwezig. De boot vaart volgeladen met hoogwaardigheidsbekleders, ambassadeurs, vertegenwoordigers van de Zeeuwse visserij en journalisten varen net buiten de havenmond van Zierikzee waar de opvarenden vanaf de boot getuige zijn van het ophalen van de korf met de eerste kreeften van het seizoen. Het seizoen is kort, dit heeft te maken met het beheer van de kreeftenstand, en loopt van de laatste donderdag van maart tot 15 juli. Vorig jaar was het eind maart nog erg koud, waardoor de kreeft zich liever nog wat stil hield tussen de basaltblokken en er uiteindelijk maar zes weken Oosterscheldekreeft was. 2014 jaar belooft een goed jaar te worden met die milde temperaturen van afgelopen winter. Er bestaat heuse kring van de Oosterscheldekreeft van 10 betere Zeeuwse restaurants die elk een kreeftmenu aanbieden gedurende het seizoen. Echt de moeite waard om voor naar Zeeland te rijden. Elke chef heeft weer zijn eigen favoriete bereiding van de kreeft. Voor de leden en  hun speciale Oosterscheldekreeftmenu kun je op de website van de Oosterscheldekreeftkring terecht.



www.oosterscheldekreeftkring.nl

dinsdag 14 januari 2014

Food for Thought


Hoera, zojuist vond ik de nieuwste editie van het Engelse Petits Propos Culinaires (PPC) in de brievenbus. Ik vroeg me al af of ik nog wel geabonneerd was of dat ik wellicht een nota over het hoofd had gezien. Maar, gelukkig, ze weten nog waar ik woon. PPC is een klein, maar fijn boekje dat wordt uitgegeven door Prospect Books en verschijnt drie keer per jaar. Door Prospect Books zelf omschreven als een ‘journal on food history’ bevat het ‘essays and notes on food, cookery and cookery books' Dat een diepgravende en wetenschappelijke benadering van (de geschiedenis) van eten niet per definitie saai is bewijst PPC. Zo kan ik me nog goed een artikeltje over het taboe dat al eeuwenlang op varkensvlees rust in Schotland herinneren, met de Islamitische leer omtrent het nuttigen van varken was ik al bekend, maar dat ze daar in Schotland van oudsher liever niets met dit specifieke dier te maken willen hebben wist ik niets. Ook deze keer staan er weer veelbelovende onderwerpen op het menu, zo lijken ‘Hospital Food – a la française’ van binnenlandse navigatiespecialist Di Murrel en ‘Food History on a postcard’ van onderzoeker van Devon’s lokale voedsel Paul Cleve mij erg interessant. De variatie in vakgebied en achtergrond van de diverse auteurs is typerend voor PPC en de Angelsaksische benadering van food history. Vanuit uiteenlopende disciplines, zoals geschiedenis uiteraard, maar ook literatuur, medische wetenschappen, de technische en culinaire studies worden alle mogelijke deelonderwerpen van eten bestudeerd. Aan universiteiten, in culinaire instituten en door deskundige amateurs over de hele wereld wordt het thema van alle mogelijke kanten belicht en delen ze hun bevindingen in uiteenlopende publicaties. Een fantastische nieuwe wereld is voor mij opengegaan sinds ik het Oxford Symposium on Food & Cookery in de zomer van 2013 bijwoonde. Een wereld waarin schrijven over eethistorie en eetcultuur hand in hand gaat met het nuttigen van heerlijk eten en het ontmoeten van bijzondere mensen. Zo sprak ik een jonge patholoog-archeologe die voor haar proefschrift onderzoek doet naar obesitas in het Middeleeuwse London. Haar werk bestaat uit het bestuderen van opgegraven lijken, of wat daar aan bot nog van over is, om hedendaagse hypothesen over oorzaken van obesitas te staven. En wat blijkt? Zelfs in die tijd leden mensen aan obesitas. Reuze interessant en dergelijke bevindingen kunnen actuele voedseldiscussies in een heel ander daglicht plaatsen.  Gelukkig voor ons Nederlanders is er hier in Nederland ook een heuse  beweging richting het serieuze onderzoek naar eten en eethistorie gaande. Nog niet erg overtuigend qua omvang en organisatie, er is naar mijn weten nog geen Nederlandse universitaire vakgroep actief op dit specifieke onderwerp en zijn publicaties dus sporadisch en zeer versnipperd, maar er zit tenminste beweging in! Zo kunnen we aanstaande vrijdag genieten van het allereerste Amsterdam Symposium on the History of Food 2014 met als thema Cooking up the Low Countries. De organisatie is in handen van Joke Mammen, beheerder van de kookboekcollectie van de Bijzondere Collecties, die in samenwerking met het Instituut voor Cultuur en Geschiedenis van de UvA en de onderzoeksgroep FOST (Sociale & Culturele Voedingsstudies) van de Vrije Universiteit Brussel voor ons een veelbelovend programma heeft opgesteld. Aansluitend wordt het Kookboekgala gehouden waar de Johannes van Damprijs 2014 zal worden uitgereikt aan Harold McGee. Er zijn geen kaartjes meer te krijgen, blijkbaar ben ik niet de enige die hunkert naar kennis over eten, maar ik beloof je met een uitgebreid verslag te komen.

Voor een abonnement op Petits Propos Culinaires zie:

Prospect Books is ook uitgever van alle gebundelde bijdragen van het jaarlijkse Oxford Symposium on Food & Cookery. Dit jaar wordt het weer gehouden van 11-13 juli in Oxford en het thema is Food and Markets. Bekijk ook de prachtige website www.oxfordsymposium.org.uk  

Voor de liefhebber van alles wat met eten te maken heeft, hebben we in Nederland natuurlijk ons eigen Bouillon Magazine! - Leesvoer voor lekkerbekken. Ik mag regelmatig een bijdrage voor dit blad schrijven. Het verschijnt 4 x per jaar. Abonnement en via www.bouillonmagazine.nl

Klik hier voor meer informatie over het Amsterdam Symposium on the History of Food 2014.