FFBNH13

Over minder dan een maand is het weer zover: van 24-26 mei vindt het tweede Film&FoodBergenNH plaats in de Zwarte Schuur, 't Oude Hof en op het terrein van de Ruïnekerk. Van vrijdag- tot zondagavond zijn er verschillende film-en-food voorstellingen te bezoeken, waarbij steeds een prachtige foodfim wordt voorafgegaan door een diner of lunch. Op vrijdagavond openen we met een feestelijk drie-gangen-diner in de moestuin van 't Oude Hof en vertonen we aansluitend de prachtige film Now, Forager, een film over liefde en paddenstoelen.

Op zaterdag kun je mee op een inspireren-de excursie over eetbare bloemen en planten door professioneel wildplukster, moestuinierster en jager Ellen Mookhoek van De Brede Moestuin. Tegelijkertijd is er weer een speciaal kidsprogramma in en rondom de moestuin van ’t Oude Hof waar alles draait om eetbare wilde planten. In samenwerking met deskundige gidsen en Stichting Kind en Voeding leren kinderen alles over eetbare wilde planten en wat je ervan kunt maken.

Op zondagmiddag is er in samenwerking met Slowfood Westfriesland weer een heerlijke Slowfood voorjaarsmarkt met (h)eerlijk, puur en vooral lekker eten uit je eigen streek op het terrein van de Ruinekerk. Je kunt er van 13.00 tot 17.30 terecht voor onder andere echte Noord-Hollandse wijn, kaas, brood, vintage keukenspullen, hertenvlees, kookboeken en wilde bloemenzaden. Wegens de enorme populariteit van deze markt zijn er deze keer wel 25 kramen. Om 13.00 wordt de markt zelfs officieel geopend door wethouder Alwin Hietbrink. 

De organisatie van dit non-profit festival ligt wederom in handen van De Keuken van Bergen - culinaire publicaties en projecten en wordt er samengewerkt met verschillende lokale organisaties en bedrijven. Vaste partner Cinebergen van filmtheater De Zwarte Schuur levert dit jaar met haar medewerkers een eigen creatieve bijdrage in de vorm van een korte film over het FFBNH13 die op zondagmiddag als voorprogramma draait. Daarnaast is blooming hotel met Chef Sander Westerman van het hotelrestaurant Vigor weer verantwoordelijk voor de diners en lunch en zijn zij op vrijdagavond uw gastheer tijdens het feestelijke moestuindiner bij ’t Oude Hof. Nieuw is de samenwerking met WWOO buitenkeukens, die hun mobiele buitenkeuken ter beschikking stellen, Stichting Kind en Voeding die de mini-kookworkshop eetbare planten leiden, Spelt Bakkers met hun heerlijke Brood van de Zee en de Stichting Goede Vissers die zondag tijdens de Goede vislunch alles over duurzame visserij komt vertellen.

Voor het volledige programma en kaarten - uitsluitend in de voorverkoop - bezoek de website van Film&FoodBergenNH.

Claytonia Perfoliata

streetfood

Als kleuter speelde ik dat de bloemen, blaadjes en zaadjes van planten die gewoon in onze tuin of het plantsoen stonden eetbaar waren. Van rozenblaadjes maakte ik rozenwater. Paardenbloemen en klaverblad dienden als ingrediënten voor de zogenaamde sla. Dat je die planten ook echt kon eten, het kwam niet in mijn hoofd op. Wilde planten waren, om het voor nieuwbouwouders simpel te houden, zonder uitzondering ‘giftig’. Toen ik wat groter werd, een jaar of acht, mocht ik met de natuur- en vogelwacht mee op excursie naar schorren en slikken, duin, dijk en strand. Hartstikke leuk, hoor, al die waterdiertjes en roofvogels en flamingo’s die kwamen overwinteren, maar de excursies die me echt zijn bijgebleven waren die keren dat we gingen wildplukken. Dat we om zes uur ’s ochtends op een winderige koude dijk moesten verzamelen was al heel spannend, maar het was helemaal spannend dat we dauwbramen gingen plukken. Ook kan ik me de eerste keer dat ik een duindoornbes at nog goed herinneren. Zo wrang en zuur, maar tegelijkertijd erg spannend dat ze gewoon in de wilde natuur groeide en dat je ze kon eten! Sinds ik weer in de natuur woon, en na jaren tegenstribbelen heb durven toegeven dat ik dat best heel fijn vind, sinds ik heb ontdekt dat moestuinieren heel veel tijd en energie kost, heb ik mijn blik op de wilde natuur gericht. Nou, ja, wild, wat wij democratisch hebben besloten dat zich met behulp van ons ingrijpen binnen bij wet vastgestelde kaders vrijelijk mag ontwikkelen als een stukje groen. Aangelegde wilde natuur, dus. Dat daarvan een heel groot deel eetbaar is, is leuk. Maar daarvan is ook weer een heel groot deel beschermd bij wet: je mag dus niet alles plukken, laat staan opeten. Typisch Nederlands. Als jurist heb ik me daar eens in verdiept en vond de Flora- en Faunawet uit 2002, die gaat over beschermde plant- en diersoorten, met rode lijsten zo lang, dat het lijkt alsof alle in Nederland levende planten, vissen, zoogdieren, vogels beschermd zijn. Ondoenlijk dus.

Desalniettemin, ik laat me niet intimideren door wat wetjes en lijsten van welke kleur dan ook, gaat mijn ontdekkingstocht naar eetbare planten hier in de Duinstreek gewoon verder. Laatst ontdekte ik dus zomaar, terwijl ik er eigenlijk helemaal niet naar zocht, dat er hier in ons zandrijke biotoop gewoon wilde winterpostelein groeit. Ook hier had ik weer dat kleutergevoel: het lijkt eetbaar, dat kan het niet zijn, alles is toch giftig? Ik heb dus eerst foto’s gemaakt, alle tot mijn beschikking staande naslagwerken over wilde eetbare planten doorgelezen, een intensieve internetsearch gedaan en toen ik met zekerheid had vastgesteld dat het echt, ja, echt, wilde witte winterpostelein (claytonia perfoliata) was – hoe is het mogelijk, denk ik altijd weer, vast mijn nieuwbouwgenen- pas toen heb ik een hapje genomen. En wat denk je? Het is echt lekker; lekker frisgroen, wat zoetig en zilt. Ja, je leest het goed: zilt. Hoe kan het ook anders aan de kust! Ik durf te wedden dat ik een unieke culinaire vondst heb gedaan. Ik ga er snel een leuk gerechtje mee maken. Het is vast lekker als frisse salade bij een stukje vis of gepureerd als coulis bij oesters. Kijk ook eens in je zanderig plantsoentje, misschien groeit er zonder dat je het weet een heel bed van deze lekkernij. En, niet geheel onbelangrijk: hij staat niet op de rode lijst. Hebben wij even mazzel.

Achtergrondinformatie 

Witte winterpostelein, claytonia perfoliata, is tegen vorst bestand en daardoor een wintergroente. Het is rijk aan vitamine C en mineralen als calcium, magnesium en ijzer. Oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Amerika, maar overgewaaid naar Europa. Het werd daar door Indianen en goudzoekers gegeten tegen scheurbuik. Winterpostelein wordt in het Engels ook wel Miner’s Lettuce genoemd.

In ons land komt winterpostelein vooral voor op zanderige gronden en in het oosten en midden van het land. Elders in Nederland zeldzaam.

Wil je weten of een wilde eetbare plant wettelijk beschermd is? 

Check dan de soortendatabank.

Gala van het Kookboek

Als afkickend verzamelaar van kookboeken kon ik niet wegblijven van het eerste Gala van het Kookboek dat afgelopen vrijdag plaatsvond bij de Bijzondere Collecties van de UvA. Kijken naar kookboeken en luisteren naar kookboekschrijvers is namelijk ook leuk. Voorafgaand aan het feestje werden er in de Aula eerst verschillende prijzen uitgereikt. Eind vorig jaar was al aangekondigd dat de eerste Johannes van Dam (oeuvre-)prijs naar Claudia Roden zou gaan en die mocht nu dan worden overhandigd. Tegelijkertijd werd de Nederlandse vertaling van haar laatste levenswerk, De smaken van Spanje, gepresenteerd en uitgereikt aan de ambassadeur van Spanje. Een verrassing was nog wie er met de Joop Witteveenprijs, vernoemd naar de culinair historicus, naar huis mocht. Dat werd de Vlaamse Danielle de Vooght, die in haar ‘The King invites. Performing Power at a Courtly Dining Table’, schrijft over de macht van eten aan het Belgische hof in de negentiende eeuw. Zij analyseerde het verband tussen de sociale status van de gasten aan het hof en het type gerechten dat ter tafel verscheen en kwam tot de conclusie dat de kwaliteit van de voeding varieerde naar gelang de status van de gasten. Voedsel werd dus ingezet als machtsmiddel en netwerkinstrument. De keuze voor dit boek illustreert de verschuiving om boeken over eten en kookboeken af te doen als hobbyisme naar een serieus onderdeel van de literatuur. Als je ziet hoeveel tijd en onderzoek er in een gemiddeld kookboek gaat zitten - auteurs reizen, ontmoeten, onderzoeken achtergronden en herkomst van ingrediënten, verzinnen of verzamelen recepten en koken - dan moet je kookboeken wel serieus nemen. Dat ze meer zijn dan een bundeling recepten; culinaire en historische naslagwerken van de eetcultuur binnen een tijdperk. De prijzen waren een bord ontworpen door Joost Swarte en een geldbedrag. Maar hoeveel…? 

Wat ik eigenlijk nog miste die middag was een prijs voor de beste foodfotografie, want een kookboek of boek over eten zonder vormgeving en fotografie is ook maar zo zo. Maar die was al uitgereikt door Elle aan Oof Verschuren tijdens het Kookboek van het Jaar festijn dat eerder die week plaatsvond. Wel een beetje verwarrend al die culi-en-prijzen-feestjes. Kan iemand dat niet beter coördineren? Ik heb er in elk geval weer een boek bij - ik kon het niet laten - gesigneerd en wel door de auteur herself, en neem me bij deze plechtig voor om het komende jaar geen kookboeken meer te kopen, maar er zelf een te maken. Met foto’s en recepten, en  achtergrond informatie en … Nou, ja, je ziet me volgend jaar wel op het kookboek-van-het-jaar-feestje, als een van de genomineerden. Want wat is een mens zonder ambitie?